Nasze zbiory liczą już:
9488 obiektów(y)
Facebook
  • Najnowsze kolekcje
  • Popularne
  • Promowane
  • Wyszukaj
    • Kolekcje
    • Obiekty
    Nazwa zespołu (kolekcji):
    Właściciel kolekcji:
    Partner:
    Typ obiektu:
    Data obiektu:   do:
    Miejsce:
    Autor/Twórca:
    Właściciel:

Drukarnia i Księgarnia św. Wojciecha w Poznaniu | Księga jubileuszowa | 1929

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Dawna Drukarnia i Księgarnia św. Wojciecha, dzisiaj działająca pod nazwą Wydawnictwo Święty Wojciech, jest zasłużoną i jedną z najbardziej znanych instytucji w Poznaniu. To najstarsza w Polsce katolicka oficyna wydawnicza. Powstała w 1899 roku z inicjatywy arcybiskupa Floriana Stablewaskiego, a jej publikacje stanowiły dla wielu wielkopolskich rodzin nośnik polskości pozwalający kultywować tożsamość narodową w ostatnich latach zaborów.
Początkowo drukarnia i księgarnia mieściły się w kamienicy przy ul. Święty Marcin 69 kupionej w 1898 roku i rozbudowanej. W 1912 roku drukarnię przeniesiono na działkę przy ulicach Wawrzyniaka i Jackowskiego na Jeżycach, a w 1919 roku instytucja nabyła gmach dawnego Hotelu Rzymskiego na narożniku pl. Wolności i Al. Marcinkowskiego, gdzie księgarnia mieści się do dzisiaj, natomiast w 2013 roku siedzibę wydawnictwa i drukarnię przeniesiono na Chartowo. Przez długie lata własnością Drukarni i Księgarni św. Wojciecha była Fabryka Papieru „Malta” (obecnie na tym terenie znajduje się Galeria Malta).
W 1929 roku Drukarnia i Księgarnia świętowały 30-lecie istnienia. Z tej okazji ukazała się bogato ilustrowana księga jubileuszowa prezentująca dzieje i dokonania oficyny, jej założycieli i współpracowników. CYRYL z przyjemnością publikuje tę monografię, szczególnie że do tej pory na portalu nie zamieszczaliśmy materiałów związanych z tą wyjątkową instytucją.
Paweł Michalak
Nazwa zespołu (kolekcji):

Drukarnia i Księgarnia św. Wojciecha w Poznaniu | Księga jubileuszowa | 1929

Liczba obiektów w kolekcji:

33

Właściciel:

Waldemar Karolczak


Nazwa zespołu (kolekcji):

Drukarnia i Księgarnia św. Wojciecha w Poznaniu | Księga jubileuszowa | 1929

Zakazany 3 Maja | 1981 | Fotografie Jana Kołodziejskiego

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Publikowane zdjęcia stanowią kolejną część unikalnych zbiorów nieformalnego fotografa poznańskiej opozycji Jana Kołodziejskiego, który w latach 80. udanie łączył zaangażowanie w pracy na rzecz podziemnej „Solidarności” ze swoją pasją fotograficzną. Jej owocem jest obszerna kolekcja dokumentalnych zdjęć, dzięki której możemy dziś oglądać różnorodną aktywność poznańskiej opozycji solidarnościowej w okresie legalnej działalności, poznać fragment jej „podziemnego” świata zbudowanego po wprowadzeniu stanu wojennego, a nawet poczuć grozę ulicznych demonstracji brutalnie rozbijanych przez ZOMO.
Prezentowane fotografie zostały wykonane 3 maja 1981 roku i nie były dotąd prezentowane w całości. Dokumentują przebieg jednej z najważniejszych studenckich manifestacji odbywających się w Poznaniu w przełomowym okresie solidarnościowego „karnawału”, jakim były szeroko zakrojone, niezależne obchody zakazanego dotąd przez władze PRL Święta Konstytucji 3 Maja. Zostały one zorganizowane przez wywodzących się z Ruchu Młodej Polski działaczy Związku Akademickiego „Pro Patria” i obejmowały m.in. mszę w kościele św. Wojciecha, przemarsz wzdłuż al. Stalingradzkiej (obecnie al. Niepodległości) na pl. Mickiewicza, wreszcie pokaźnych rozmiarów wiec. Poznańska SB szacowała, iż wzięło w nim udział około 3 tys. uczestników. Zdjęcia Jana Kołodziejskiego pokazują, że liczba ta była mocno zaniżona, ale przede wszystkim pozwalają poczuć atmosferę prawdziwego, nie zaś wyreżyserowanego święta obchodzonego przez ludzi świadomie pokonujących wszechogarniającą do tej pory barierę strachu.

Piotr Grzelczak
Nazwa zespołu (kolekcji):

Zakazany 3 Maja | 1981 | Fotografie Jana Kołodziejskiego

Liczba obiektów w kolekcji:

58

Właściciel:

Jan Kołodziejski


Nazwa zespołu (kolekcji):

Zakazany 3 Maja | 1981 | Fotografie Jana Kołodziejskiego

Księga recenzji teatralnych | 1919–1922 | Teatr Wielki w Poznaniu

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
31 sierpnia 1919 roku polskie władze przejęły okazały budynek teatru niemieckiego, w którego fundamentach zakopano akt erekcyjny z informacją, że z desek tej sceny nigdy nie zabrzmi polskie słowo. W południe zorganizowano uroczystą akademię, na której przemawiał prezydent Jarogniew Drwęski, a pisarz i krytyk teatralny Kornel Makuszyński wygłosił specjalnie na tę okazję napisany prolog: „Bo wśród tych murów dziś się rodzi wiosna / I dąb zielony z męczeńskiego stosu / Więc chciałbym słońce położyć na krosna / I z słońca wyprząść hymn na chwałę losu. / Żeśmy polskiego przyszli uczcić ducha / I hymn rozpocząć ten co z serc wybucha”. Wieczorem odbyła się premiera Halki Stanisława Moniuszki, a następnego dnia premierę miał teatr dramatyczny, wystawiając Zemstę Fredry.
Nazwa zespołu (kolekcji):

Księga recenzji teatralnych | 1919–1922 | Teatr Wielki w Poznaniu

Liczba obiektów w kolekcji:

87

Właściciel:

Teatr Wielki w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Księga recenzji teatralnych | 1919–1922 | Teatr Wielki w Poznaniu

Afisze teatralne | 1920–1939 | Teatr Wielki w Poznaniu

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Kolekcja afiszy teatralnych prezentuje działalność Teatru Wielkiego w dwudziestoleciu międzywojennym od przejęcia teatru przez polskie władze w 1919 roku do wybuchu II wojny światowej. To wspaniały okres w dziejach poznańskiej opery, kiedy pod zarządem kolejnych dyrektorów na scenie wystawiano liczne premiery i prawykonania największych polskich i światowych spektakli operowych, do udziału w których zapraszano wybitnych artystów.
Nazwa zespołu (kolekcji):

Afisze teatralne | 1920–1939 | Teatr Wielki w Poznaniu

Liczba obiektów w kolekcji:

61

Właściciel:

Teatr Wielki w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Afisze teatralne | 1920–1939 | Teatr Wielki w Poznaniu

Notatnik kierownika sceny | 1919–1930 | Teatr Wielki w Poznaniu

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Księga kierownika sceny międzywojennego Teatru Wielkiego to właściwie notatnik i szkicownik, w którym znajdują się dziesiątki rysunków scenograficznych do wystawianych w latach 1919-30 spektakli operowych i teatralnych, m.in. do opery Stanisława Moniuszki Halka, pierwszego spektaklu na deskach poznańskiego teatru po odzyskaniu niepodległości.
Nazwa zespołu (kolekcji):

Notatnik kierownika sceny | 1919–1930 | Teatr Wielki w Poznaniu

Liczba obiektów w kolekcji:

172

Właściciel:

Teatr Wielki w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Notatnik kierownika sceny | 1919–1930 | Teatr Wielki w Poznaniu

Kościół i klasztor Dominikanów | Projekty Stefana Cybichowskiego | 1938–1939 | MKZ

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
W kolejnej kolekcji publikujemy kilkadziesiąt planów, rzutów i pięknych rysunków projektowych klasztoru i kościoła Dominikanów przy ul. Libelta i al. Niepodległości, które m.in. z powodów ideologicznych i wynikających z nich zmian w architekturze PRL nie mogły zostać wprowadzone w życie. Początki obecności zakonu Dominikanów w Poznaniu sięgają 1. połowy XIII wieku. Osiedli najpierw na Śródce, a potem przenieśli się na drugi brzeg Warty i zbudowali klasztor i kościół przy obecnej ul. Szewskiej (dzisiaj świątynia Jezuitów). W 1834 roku zaborcy dokonali kasaty zakonu, a w budynku klasztornym utworzyli pruski arsenał wojskowy. Niszczejące kościół i kaplica pozostawały pod opieką dwóch wikariuszy do 1920 roku, kiedy to prymas Polski kardynał Edmund Dalbor przekazał je pod opiekę ojcom jezuitom. W latach 30. XX wieku zapadła decyzja o powrocie dominikanów do stolicy Wielkopolski. Wielkim orędownikiem tego pomysłu był kolejny prymas Polski, kardynał August Hlond, wspierany przez poznańskie środowisko akademickie, które to właśnie dominikanom chciało powierzyć opiekę nad duszpasterstwem akademickim. Ponieważ władze zakonu zrzekły się dawnego kościoła na rzecz jezuitów, konieczne było wybudowanie nowej świątyni i sąsiadującego z nią klasztoru. W 1936 roku podjęto intensywne poszukiwania miejsca pod budowę. Ostatecznie spośród kilku propozycji wybrano działkę przy ul. Libelta pomiędzy Wałami Jana III (dzisiaj ul. Kościuszki) i Wałami Batorego (dzisiaj al. Niepodległości). Po jej zakupieniu przystąpiono w 1938 roku do budowy, którą powierzono Stefanowi Cybichowskiemu. Niestety, wybuch II wojny światowej, a potem przejęcie władzy w powojennej Polsce przez komunistów doprowadziły do upadku koncepcji architektonicznej przyjętej przez poznańskiego architekta. Ostatecznie zabudowania klasztorne powstały według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza, po jego śmierci ukończonego przez Władysława Czarneckiego.

Joanna Czech
Paweł Michalak
Nazwa zespołu (kolekcji):

Kościół i klasztor Dominikanów | Projekty Stefana Cybichowskiego | 1938–1939 | MKZ

Liczba obiektów w kolekcji:

126

Właściciel:

Miejski Konserwator Zabytków w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Kościół i klasztor Dominikanów | Projekty Stefana Cybichowskiego | 1938–1939 | MKZ

Najstarsze plany Poznania do 1938 roku | Archiwum Państwowe w Poznaniu

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Prezentacja kolekcji unikatowych planów Poznania w CYRYLU to wydarzenie w dziejach miasta bez precedensu. Do tej pory nigdy i nigdzie plany Poznania nie były udostępniane w takiej liczbie w jednym miejscu. Zbiór, który na portalu publikowany będzie w kilkunastu odsłonach, jest własnością Archiwum Państwowego w Poznaniu i obejmuje dokumenty kartograficzne z lat 1823–2004. Łącznie w kolekcji archiwalnej znajduje się 230 planów, które gromadzone są w takim kształcie od 1945 roku. Zbiory zgromadzone wcześniej w 85% uległy zniszczeniu podczas działań wojennych w styczniu i lutym 1945 roku. Po wojnie pracownicy Archiwum próbowali odzyskać ocalałe mapy, szukając ich na terenie całej Wielkopolski. Część odnalezionych planów archiwiści kupowali, część otrzymywali w postaci darów. Stare plany Poznania są przekazywane do Archiwum Państwowego do dzisiaj, a nowe wydawnictwa instytucja kupuje.

Kolejna kolekcja planów prezentowana na CYRYLU ukazuje rozwój miasta w bardzo długim przedziale czasowym. Rozpoczyna ją rysunek przedstawiający Poznań przedlokacyjny, a kończą plany podziału na okręgi wyborcze do Rady Miejskiej z 1938 roku. Dzięki tak dużej rozpiętości chronologicznej można znakomicie zaobserwować rozwój przestrzenny miasta i zmiany, jakie zachodziły w jego tkance urbanistycznej, architektonicznej i społecznej.
Nazwa zespołu (kolekcji):

Najstarsze plany Poznania do 1938 roku | Archiwum Państwowe w Poznaniu

Liczba obiektów w kolekcji:

43

Właściciel:

Archiwum Państwowe w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Najstarsze plany Poznania do 1938 roku | Archiwum Państwowe w Poznaniu

Obchody 25. rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956 | 1981 | Fotografie Jana Kołodziejskiego

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Publikowane zdjęcia stanowią część unikalnych zbiorów nieformalnego fotografa poznańskiej opozycji Jana Kołodziejskiego, który w latach 80. udanie łączył zaangażowanie w pracy na rzecz podziemnej „Solidarności” ze swoją pasją fotograficzną. Jej owocem jest obszerna kolekcja dokumentalnych zdjęć, dzięki której możemy dziś oglądać różnorodną aktywność poznańskiej opozycji w okresie legalnej działalności, poznać fragment jej „podziemnego” świata zbudowanego po wprowadzeniu stanu wojennego, a nawet poczuć grozę ulicznych demonstracji brutalnie rozbijanych przez ZOMO.
Prezentowane w tej kolekcji fotografie pochodzą z 1981 roku i nie były dotąd prezentowane jako zwarta i opisana całość. Dokumentują niebywale ważny, nawet w skali ogólnopolskiej, fragment solidarnościowego „karnawału” związany w Poznaniu z obchodami 25. rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956, którym przypadło jedno z najistotniejszych miejsc w wyjątkowo bogatym kalendarzu niezależnych obchodów oraz komemoracji organizowanych w tamtym czasie. Bo choć początkowo nic tego nie zapowiadało, to skazany do niedawna na zapomnienie (obchody kolejnych rocznic były zakazane) bunt poznańskich robotników w ciągu zaledwie kilku miesięcy zrobił wprost nadzwyczajną karierę, błyskawicznie awansując do rangi najważniejszego po Grudniu 1970 wydarzenia, niejako inicjującego znaczony kolejnymi „polskimi miesiącami” marsz ku „Solidarności”. Warto przy tym zauważyć, że gwałtowność owego upomnienia się o Czerwiec 1956 świadczyła nie tylko o głęboko skrywanej społecznej potrzebie jego upamiętnienia, ale stanowiła również koronny dowód na to, że polityka historyczna władz PRL prowadzona wobec niego od blisko ćwierć wieku poniosła wówczas spektakularną porażkę.
W zbiorze znajdują się zdjęcia odsłaniające kulisy budowy pomnika Czerwca 1956, a także pokazujące spektakularną ceremonię jego odsłonięcia. Kolekcję uzupełniają fotografie wykonane w czasie towarzyszących temu wydarzeniu uroczystości odsłonięcia kilku „czerwcowych” tablic pamiątkowych: przy ul. Gajowej, przy ul. Roboczej, przed bramą główną HCP oraz Fabryką W-3 HCP przy ul. 28 Czerwca 1956 r., a także na narożniku ulic J. Dąbrowskiego oraz Romka Strzałkowskiego.

Piotr Grzelczak
Nazwa zespołu (kolekcji):

Obchody 25. rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956 | 1981 | Fotografie Jana Kołodziejskiego

Liczba obiektów w kolekcji:

445

Właściciel:

Jan Kołodziejski


Nazwa zespołu (kolekcji):

Obchody 25. rocznicy Poznańskiego Czerwca 1956 | 1981 | Fotografie Jana Kołodziejskiego

Przebudowa kościoła Jezuitów | Projekty Stefana Cybichowskiego | 1921–1923 | MKZ

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
W tej kolekcji publikujemy rysunki projektowe przebudowy klasztoru i kościoła podominikańskiego przy ul. Szewskiej, obecnie należącego do jezuitów kościoła Najświętszego Serca Jezusowego i Matki Boskiej Pocieszenia. Historia świątyni sięga 1. połowy XIII wieku, a jej powstanie wiąże się z przeniesieniem zakonu Dominikanów ze Śródki na drugi brzeg Warty. W 1834 roku zaborcy dokonali kasaty zakonu, a w budynku klasztornym utworzyli pruski arsenał wojskowy. Niszczejące kościół i kaplica pozostawały pod opieką dwóch wikariuszy do 1920 roku, kiedy to prymas Polski kardynał Edmund Dalbor przekazał je pod opiekę ojcom jezuitom. Nowi gospodarze niemal natychmiast podjęli decyzję o renowacji budynków, powierzając jej wykonanie Stefanowi Cybichowskiemu. W latach 1922-23 według jego projektów i pod jego kierunkiem dokonano poważnych zmian w kościelnych wnętrzach: powiększono łuk tęczowy, w ścianie północnej prezbiterium zamurowano blendy okienne, wprowadzono stiukową dekorację sklepienia (wówczas wykonaną częściowo i ukończoną dopiero w 1991 roku) i pilastrowy podział ścian (skuto wtedy znaczne partie lica ściany południowej i wymieniono głowice pilastrów w nawie). Wielkim wydarzeniem było odkrycie i rekonstrukcja wspaniałego, gotyckiego portalu głównego, do którego Cybichowski zaprojektował drzwi. Jego dziełem są też mensa i neobarokowe tabernakulum z rzeźbami aniołów w ołtarzu głównym (1923) wykonane w 1924 roku przez Władysława Marcinkowskiego.
CYRYL prezentuje kilkadziesiąt pięknych rysunków powstałych w czasie prac w świątyni, w tym projekty portalu głównego, ołtarza i tabernakulum, szkice przebudowy wieży i fasady frontowej kościoła oraz licznych detali architektonicznych. To kontynuacja niezwykłej wędrówki szlakiem poznańskiej architektury sakralnej.

Joanna Czech
Zofia Kurzawa
Paweł Michalak
Nazwa zespołu (kolekcji):

Przebudowa kościoła Jezuitów | Projekty Stefana Cybichowskiego | 1921–1923 | MKZ

Liczba obiektów w kolekcji:

33

Właściciel:

Miejski Konserwator Zabytków w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Przebudowa kościoła Jezuitów | Projekty Stefana Cybichowskiego | 1921–1923 | MKZ

Budowa kościoła i klasztoru Zmartwychwstania Pańskiego | Aleksander Kapuściński | 1924–1927 | MKZ

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Kościół Zmartwychwstania Pańskiego, zwany także kościołem Zmartwychwstańców, jest jedną z najbardziej charakterystycznych budowli poznańskiej Wildy. Choć świątynia powstała w latach 20. ubiegłego wieku, to plany jej erygowania pojawiły się już po 1900 roku, kiedy Wilda została przyłączona do Poznania. Decyzja o postawieniu nowego kościoła zapadła ostatecznie w 1916 roku. Budowla miała upamiętniać 950. rocznicę chrztu Polski i założenia biskupstwa w Poznaniu, najstarszego biskupstwa na ziemiach polskich. Pierwszy projekt świątyni powstał w 1918 roku, a jego autorem był Roger Sławski, jeden z najwybitniejszych poznańskich architektów 1. połowy XX wieku, naczelny architekt odbywającej się dekadę później Pewuki. Niestety, I wojna światowa oraz zawirowania pierwszych lat po odzyskaniu niepodległości odsunęły moment rozpoczęcia budowy. Do pomysłu wrócono w 1923 roku, kiedy to na zaproszenie prymasa Edmunda Dalbora do Poznania przybyli księża Zmartwychwstańcy. To właśnie oni mieli zostać opiekunami nowo powstającej parafii. Tym razem budowę powierzono Aleksandrowi Kapuścińskiemu.
CYRYL prezentuje unikatową i nigdzie dotąd niepublikowaną dokumentację projektową kościoła i klasztoru Zmartwychwstania Pańskiego przechowywaną w Biurze Miejskiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu. Ten wyjątkowy zbiór składa się z rysunków i projektów elewacji i wnętrza kościoła oraz rzutów i przekrojów poszczególnych pomieszczeń. W ten sposób dzięki CYRYLOWI możemy poznać najbardziej niedostępne zakamarki historii naszego miasta. Nie lada gratka – nie tylko dla mieszkańców Wildy.

Paweł Michalak
Nazwa zespołu (kolekcji):

Budowa kościoła i klasztoru Zmartwychwstania Pańskiego | Aleksander Kapuściński | 1924–1927 | MKZ

Liczba obiektów w kolekcji:

38

Właściciel:

Miejski Konserwator Zabytków w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Budowa kościoła i klasztoru Zmartwychwstania Pańskiego | Aleksander Kapuściński | 1924–1927 | MKZ

Plany dzielnic Poznania | 1932–1947 | Archiwum Państwowe w Poznaniu

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Prezentacja kolekcji unikatowych planów Poznania w CYRYLU to wydarzenie w dziejach miasta bez precedensu. Do tej pory nigdy i nigdzie plany Poznania nie były prezentowane w takiej liczbie w jednym miejscu. Zbiór, który na portalu publikowany będzie w kilkunastu odsłonach, jest własnością Archiwum Państwowego w Poznaniu i obejmuje dokumenty kartograficzne z lat 1823–2004. Łącznie w kolekcji archiwalnej znajduje się 230 planów, które gromadzone są w takim kształcie od 1945 roku. Zbiory zgromadzone wcześniej w 85% uległy zniszczeniu podczas działań wojennych w styczniu i lutym 1945 roku. Po wojnie pracownicy Archiwum próbowali odzyskać ocalałe mapy, szukając ich na terenie całej Wielkopolski. Część odnalezionych planów archiwiści kupowali, część otrzymywali w postaci darów. Stare plany Poznania są przekazywane do Archiwum Państwowego do dzisiaj, a nowe wydawnictwa instytucja kupuje.
Nazwa zespołu (kolekcji):

Plany dzielnic Poznania | 1932–1947 | Archiwum Państwowe w Poznaniu

Liczba obiektów w kolekcji:

67

Właściciel:

Archiwum Państwowe w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Plany dzielnic Poznania | 1932–1947 | Archiwum Państwowe w Poznaniu

Poznań w obiektywie Stanisława Wiktora | 1979

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Prezentowane fotografie to kolejna część unikalnej kolekcji Stanisława Wiktora. Kulminacja zawodowej aktywności tego znanego zwłaszcza nieco starszym poznaniakom fotografa „Gazety Poznańskiej” przypadła na przełom lat 70. i 80. ubiegłego stulecia. Jej owocem jest zbiór kilku tysięcy fotografii stanowiących jedyny w swoim rodzaju dokument przybliżający ważny fragment powojennych dziejów naszego miasta. O wyjątkowości kolekcji Wiktora świadczy bowiem nie tylko jej objętość czy też wyraźnie sekwencyjny charakter, ale przede wszystkim szeroki zakres poruszanych przez autora tematów. Dzięki temu mamy dziś rzadką możliwość oglądania Poznania u szczytu prosperity w czasach gierkowskiej modernizacji na kredyt, Poznania gwałtownie się przebudowującego, nabierającego tak doskonale dziś znanego kształtu architektonicznego i urbanistycznego, wreszcie Poznania pogrążającego się w stagnacji przyniesionej przez permanentny kryzys lat 80. XX wieku, której najbardziej wymownym w przestrzeni miejskiej przykładem pozostawał górujący przez lata nad miastem potężny szkielet nieukończonego wieżowca Akademii Ekonomicznej. Wśród imponującej liczb zdjęć Stanisława Wiktora wyróżniają się te dokumentujące niezwykle ważny, zwłaszcza z perspektywy władz, aspekt PRL-owskiej codzienności, jaką był rozbudowany ceremoniał oficjalnych uroczystości. Nie tylko utrwalały one w społecznej świadomości wybranych bohaterów, czy też w zamierzony sposób gloryfikowały takie, a nie inne rocznice, ale propagowały również osiągnięcia oraz kolejne sukcesy „ludowej władzy”.
Publikowane w tej kolekcji zdjęcia pochodzą z 1979 roku. Zainteresują zapewne mieszkańców osiedli na Ratajach i Winogradach, których rozbudowę, a także różne aspekty rodzącej się właśnie osiedlowej codzienności dokumentują. W zbiorze znajdują się również fotografie pokazujące zaaranżowaną przez władze „spontaniczną” manifestację młodzieży na Cytadeli („Młodzież z Partią”), oficjalne obchody 35-lecia PRL, doskonałą inscenizację partyjnej „jedności”, jaką były obrady Wojewódzkiej Konferencji Sprawozdawczo-Wyborczej PZPR, czy wreszcie pokaz partyjnej „gościnności” ujawniony w czasie wizyty złożonej w Poznaniu przez przedstawicieli „bratniej” Komunistycznej Partii Czechosłowacji z Brna i podczas podpisywania trudnego jeszcze niedawno do wyobrażenia porozumienia o współpracy miedzy Poznaniem i zachodnioniemieckim Hannoverem.

Piotr Grzelczak
Nazwa zespołu (kolekcji):

Poznań w obiektywie Stanisława Wiktora | 1979

Liczba obiektów w kolekcji:

379

Właściciel:

Stanisław Wiktor


Nazwa zespołu (kolekcji):

Poznań w obiektywie Stanisława Wiktora | 1979

Przebudowa kościoła św. Marcina | Stefan Cybichowski | 1925–1932 | MKZ

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Stefan Cybichowski (1881–1940) urodził się w Poznaniu, dzieciństwo spędził w Inowrocławiu, studiował na Wydziale Architektury Politechniki w Charlottenburgu (dzisiaj Berlin) i tam powstały jego pierwsze projekty. W 1910 roku wrócił do Poznania. W dwudziestoleciu międzywojennym był jednym z najbardziej aktywnych poznańskich architektów.
Przez wiele lat uważano, że prywatne archiwum Cybichowskiego zaginęło. Dopiero w 1998 roku dzięki prywatnym kontaktom pracownika Biura Miejskiego Konserwatora Zabytków w Poznaniu córka architekta Helena Cybichowska przekazała do zbiorów MKZ dokumentację projektową budynków z terenu Poznania, Wielkopolski i Pomorza. Większość rysunków została wykonana na kalkach, materiale bardzo podatnym na uszkodzenia, stąd częste ubytki i zagniecenie na krawędziach wielu arkuszy. Niestety, nie jest to dokumentacja kompletna, ale bardzo cenna, ponieważ zawiera wiele dokładnie datowanych rysunków koncepcyjnych pozwalających prześledzić proces projektowania. W zbiorze znajdują się m.in. projekty budynku administracyjnego Międzynarodowych Targów Poznańskich i kilku innych pawilonów targowych, Miejskiej Szkoły Handlowej przy ul. Śniadeckich 54/58, elektrowni przy ul. Panny Marii, klasztoru i kościoła Dominikanów przy al. Niepodległości 26, kościoła św. Stanisława Kostki na Winiarach, przebudowy i rozbudowy Teatru Polskiego, przebudowy kościoła św. Marcina oraz budowy jego wieży, plebanii, Domu Katolickiego i kaplicy Matki Bożej z Lourdes.
Pierwsza z tego zbioru cyrylowa kolekcja zawiera dokumentację projektową kościoła św. Marcina, jednej z najstarszych świątyń w Poznaniu. Data budowy pierwszego obiektu nie jest znana, jednak przekazy źródłowe potwierdzają jej istnienie już w 2. połowie XIII wieku. Z biegiem lat kościół zmieniał wygląd, był modernizowany, remontowany i przebudowywany. Jedna z największych tego typu operacji miała miejsce na przełomie lat 20. i 30. ubiegłego wieku, kiedy to pod kierunkiem Stefana Cybichowskiego dokonano gruntownej renowacji świątyni. Wtedy także obok kościoła stanęły charakterystyczna, 45-metrowa wieża i okazały dom parafialny.
Zawierucha II wojny światowej nie oszczędziła kościoła, którego zniszczenia określono na 85%. W związku z tym władze miasta postanowiły rozebrać świątynię i odbudować ją w jej pierwotnym, gotyckim kształcie. Do stanu sprzed wojny nie wrócono już nigdy. Dlatego tak wielką wartość mają przechowywane w zbiorach miejskiego konserwatora zabytków plany i projekty międzywojennej przebudowy kościoła autorstwa Stefana Cybichowskiego. Tę wyjątkową, cudem ocalałą kolekcję prezentujemy w CYRYLU. Plany przebudowy kościoła i budowy nowego domu parafialnego, szczegółowe projekty wnętrz, a nawet okien i drzwi to tylko część tych niezwykłych, nigdy wcześniej niepublikowanych dokumentów.

Joanna Czech
Paweł Michalak
Nazwa zespołu (kolekcji):

Przebudowa kościoła św. Marcina | Stefan Cybichowski | 1925–1932 | MKZ

Liczba obiektów w kolekcji:

127

Właściciel:

Miejski Konserwator Zabytków w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Przebudowa kościoła św. Marcina | Stefan Cybichowski | 1925–1932 | MKZ

Stare Miasto | 1900–1989 | Kolekcja pocztówek Romana Trojanowicza

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Najwcześniejsze przekazy ikonograficzne z widokami Poznania ograniczały się do rynku i okalających go uliczek, bo dalej miasta po prostu nie było. Potem miasto co prawda sukcesywnie się rozrastało, ale jego sercem pozostał wytyczony w średniowieczu plac ze zmieniającym kostium historyczny ratuszem, pojawiającą się i znikającą wagą miejską, kamieniczkami budniczymi i odwachem. I nadal wszelkiego rodzaju wizerunki Poznania ukazywały przede wszystkim jego tradycyjne centrum, czyli Stary Rynek i najbliższe okolice. Prezentowana kolekcja pocztówek wybranych z pokaźnego, prywatnego zbioru Romana Trojanowicza składa się właśnie z tego rodzaju przekazów. Wśród niemal 70 widokówek dominują te z wizerunkiem ratusza, co wcale nie oznacza, że kolekcja jest nudna! Dzięki temu wyjątkowemu zbiorowi stajemy się świadkami historycznych zmian, które kształtowały bryłę i elewację ratusza oraz zabudowę Starego Rynku i części Starego Miasta z Górą Przemysła, na której wybudowano niedawno kontrowersyjny i budzący wśród poznaniaków wielkie emocje Zamek Królewski.
Nazwa zespołu (kolekcji):

Stare Miasto | 1900–1989 | Kolekcja pocztówek Romana Trojanowicza

Liczba obiektów w kolekcji:

64

Właściciel:

Roman Trojanowicz


Nazwa zespołu (kolekcji):

Stare Miasto | 1900–1989 | Kolekcja pocztówek Romana Trojanowicza

Okupacyjne plany Poznania | 1939–1944 | Archiwum Państwowe w Poznaniu

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
Prezentacja kolekcji unikatowych planów Poznania w CYRYLU to wydarzenie w dziejach miasta bez precedensu. Do tej pory nigdy i nigdzie plany Poznania nie były prezentowane w takiej liczbie w jednym miejscu. Zbiór, który na portalu publikowany będzie w kilkunastu odsłonach, jest własnością Archiwum Państwowego w Poznaniu i obejmuje dokumenty kartograficzne z lat 1823–2004. Łącznie w kolekcji archiwalnej znajduje się 230 planów, które gromadzone są w takim kształcie od 1945 roku. Zbiory zgromadzone wcześniej w 85% uległy zniszczeniu podczas działań wojennych w styczniu i lutym 1945 roku. Po wojnie pracownicy Archiwum próbowali odzyskać ocalałe mapy, szukając ich na terenie całej Wielkopolski. Część odnalezionych planów archiwiści kupowali, część otrzymywali w postaci darów. Stare plany Poznania są przekazywane do Archiwum Państwowego do dzisiaj, a nowe wydawnictwa instytucja kupuje.
Nazwa zespołu (kolekcji):

Okupacyjne plany Poznania | 1939–1944 | Archiwum Państwowe w Poznaniu

Liczba obiektów w kolekcji:

34

Właściciel:

Archiwum Państwowe w Poznaniu


Nazwa zespołu (kolekcji):

Okupacyjne plany Poznania | 1939–1944 | Archiwum Państwowe w Poznaniu

„Pro Sinfonika” | 1978 | Fotografie Stanisława Wiktora

Przykład obiektów kolekcji
Opis kolekcji
„Pro Sinfonika”, Młodzieżowy Ruch Miłośników Muzyki, powstała ponad 40 lat temu. Jej założycielem i wieloletnim prezesem był Alojzy Andrzej Łuczak, pisarz, krytyk literacki, popularyzator muzyki wśród poznańskiej i wielkopolskiej młodzieży, w latach 1967-73 dyrektor Filharmonii Poznańskiej im. Tadeusza Szeligowskiego, jedna z najważniejszych postaci poznańskiej kultury 2. połowy XX wieku. „Pro Sinfonika” odcisnęła olbrzymie piętno na wrażliwości muzycznej kilku pokoleń poznaniaków i niewątpliwie zajmuje jedno z najważniejszych miejsc na mapie kulturalnych instytucji naszego miasta.

O znaczeniu „Pro Sinfoniki” świadczy rozmach, z jakim obchodzono dziesięciolecie jej istnienia. Zgodnie z duchem tamtych czasów obchody rozpoczęła wizyta u I sekretarza KW PZPR Jerzego Zasady, a potem świętowano w Auli Uniwersyteckiej na uroczystym koncercie. Obchody uwiecznił na kilkudziesięciu fotografiach Stanisław Wiktor. CYRYL zajął miejsce w jednym z pierwszych rzędów i wziął udział w tym doniosłym wydarzeniu.

Danuta Bartkowiak
Paweł Michalak
Nazwa zespołu (kolekcji):

„Pro Sinfonika” | 1978 | Fotografie Stanisława Wiktora

Liczba obiektów w kolekcji:

77

Właściciel:

Stanisław Wiktor


Nazwa zespołu (kolekcji):

„Pro Sinfonika” | 1978 | Fotografie Stanisława Wiktora

Copyright © 2013 Wydawnictwo Miejskie Posnania